Selecteer een gebied

Selecteer een gebied in de kaart of kies er één in het menu “Projectgebieden” hierboven.

Daarna verschijnt hier de beschrijving, foto's en eventuele documenten van het gekozen gebied.

ALGEMENE KENMERKEN

Rond het kasteel van Amerongen ligt een grote uiterwaard die in zijn geheel omgeven is met zomerkades. In het oostelijk deel van de Amerongse Bovenpolder zijn in het verleden een riviermoeras (2000-2001) en rivierkwelgeul (2013, in 2024 verbreed) aangelegd. Hier zit in de kade een oude coupure die vervangen kan worden door een klepduiker. Als beheerder en eigenaar van het gebied werkt Utrechts Landschap momenteel aan deze maatregel. Dit maakt het mogelijk rivierwater en rivierkwel langer vast te houden.

Het meer westelijke deel is van Staatsbosbeheer. Hierbij bevindt zich in het midden van de uiterwaard een uniek zeggenmoeras dat rond 2007-2008 is aangelegd. Dit natte deelgebied wordt gevoed door relatief mesotroof (voedselarm water) dat via de ondergrond vanaf de Utrechtse Heuvelrug in het gebied opwelt. Indicatief zijn soorten als Moerasweegbree, Reuzenpaardenstaart, Groot moerasscherm en Stijve ogentroost, die bijna nergens in de overstromende delen van de Rijntakken voorkomen. In dit deelgebied kan kwelwater efficiënter vastgehouden worden, onder meer door het lage walletje rond het terrein te repareren en de afwatering beter in te richten.

MOGELIJKE MAATREGELEN

  • Dichten coupure zomerkade en plaatsen (klep)duiker (oostelijke polder)
  • Optimaliseren inrichting mesotroof kwelmoeras (westelijke deel)

EIGENDOM / BEHEER

Staatsbosbeheer, extensieve jaarrondbegrazing

GEMEENTE Beuningen

OPPERVLAKTE 452 ha

ALGEMENE KENMERKEN

De Bovenste Polder onder Wageningen is een grote, bedijkte buitenpolder aan de voet van de Wageningse Berg, die gekenmerkt wordt door een sterke vergraving in het kader van de kleiwinning. Aan de oostrand van het gebied liggen watergangen (met name de Tochtsloot) die kwelwater uit de hoge gronden afvangen en afvoeren naar de haven van Wageningen.

In 1996 werd er een grote hoogwatergeul met belendende maaiveldverlaging aangelegd, waarbij de vrijkomende klei werd benut voor de verbetering van dijken in de omgeving. Hierdoor ontstonden meer natte terreindelen. De al bijna 400 jaar oude zomerkade is nog steeds intact en zorgt ervoor dat het gebied pas bij hoge waterstanden gaat meestromen. Hierdoor liggen er goede kansen om hoogwater en rivierkwel langere tijd vast te houden in het gebied.

Ook het stoppen van grondwateronttrekkingen voor drinkwater en industrie op en rond de Wagenings Berg zou voor het herstel van een brede kwelvlakte aan de voet van de heuvelrug en daarmee voor verregaande vernatting.

MAATREGELEN

  • Eerder inlaten en langer vasthouden water, zonodig door aanpassing afwateringen en duiker(s).
  • Lokale maaiveldverlaging
  • Versterking kwelwerking door verminderen grondwateronttrekkingen
  • Afkoppeling afwatering en/of verwerving van agrarisch gronden Renkumse Benedenwaarden, zodat afwatering niet meer via de Bovenste Polder (Tochtsloot) hoeft te lopen.

EIGENDOM / BEHEER

Staatsbosbeheer

GEMEENTE Wageningen

OPPERVLAKTE 170 ha

Tegen de winterdijk van de Gendtse Polder is een groot gebied omgeven door een laag dijklichaam (max. hoogte 10,2 m +NAP). Dit gebied is door een kleine duiker verbonden met de rivier die vanaf 9,0 m +NAP instroomt. Door de drempel van deze duiker geleidelijk op te hogen zal na inundatie langer water in het gebied vastgehouden kunnen worden.

Factsheet {{AREA_NAME}} – omslag
Open factsheet {{AREA_NAME}} (PDF)

ALGEMENE KENMERKEN

De Staartjeswaard is een omkade uiterwaard langs de Waal, onderdeel van natuurgebied de Beuningse Uiterwaarden. Deze (verdroogde) zomerpolder kent relatief veel oud ooibos, spontaan opgekomen rond oude kleiputten. Langs de winterdijk ligt een oude strang die tegenwoordig vaak droog staat. Aan de oostzijde is in aansluiting op de Weurtse Plas in 2016 een nieuwe waterpartij gegraven. In de zomerkade nabij de Waal bevindt zich een oud duikerwerk dat gebruikt kan worden om water in te laten.

MOGELIJKE MAATREGELEN

Zo nodig sluiten ringkade, vernieuwing of aanpassing van het regelwerk in de zomerkade, dichten duiker met Weurtse Plas (al verland), desgewenst maaiveldverlaging oude geulrelicten.

EIGENDOM / BEHEER

Staatsbosbeheer, extensieve jaarrondbegrazing

GEMEENTE Beuningen

OPPERVLAKTE 32 ha

ALGEMENE KENMERKEN

Tussen 2004 en 2008 zijn de uiterwaarden uitgegraven, waarbij de vrijkomende klei gebruikt werd voor dijkverzwaring. Waar voordien het hele gebied een omkade zomerpolder werd nu een groot deel teruggebracht onder directere invloed van de rivier. Dit gebeurde door met name in het westelijke deel een aangetakte geul aan te leggen.

Het oostelijke deel bleef echter door de aanleg van een nieuw stuk zomerkade binnenkaads liggen. Dit stuk overstroomd ook nu nog alleen bij zeer hoge afvoeren. Wel werden ook in dit deel enkele geulen en ondiepe oevers aangelegd. Door de ligging net bovenstrooms van de stuw van Hagestein liggen de waterstanden op de rivier en van het grondwater permanent hoog. In deze zomerpolder vindt nog onderbemaling plaats, waardoor lokale waterstanden hier ca. 1 meter lager liggen. Hierdoor treedt in het omkade deel aanzienlijke rivierkwel op, die zich vertaald in een goede waterkwaliteit en lage voedselrijkdom. Daardoor is het gebied rijk aan bijzondere plantensoorten, waaronder Gewone rietorchis, Vleeskleurige orchis, Holpijp, Groot blaasjeskruid en Moeraskartelblad.

MAATREGELEN

  • Aanleg nieuw omkaad gebied
  • Aanleg geulen en maaiveldverlagingen
  • Onderbemaling in de zomerpolder

EIGENDOM / BEHEER

Utrechts Landschap

GEMEENTE Vijfheerenlanden

OPPERVLAKTE rivierkwelpolder 42 ha, totaal 93 ha

PARTNERS Waterschap Rivierenland, provincie Gelderland, gemeente Everdingen, Rijkswaterstaat, Utrechts Landschap

De onderbemaling van uiterwaard oostelijk van de Honswijkerplas wordt stopgezet, waardoor de oude geulen en laagtes in het gebied via rivierkwel en overstromingswater weer kunnen vernatten. Mogelijk worden hierop volgend nog drempels aangelegd tussen de zandplas en de natte laagtes of het water nog efficiënter vast te houden

Factsheet {{AREA_NAME}} – omslag
Open factsheet {{AREA_NAME}} (PDF)

Het project ‘Eck en Wiel’ bestaat uit een omkade uiterwaard langs de Nederrijn. In dit gebied is als onderdeel van het MERLIN-project een bestaande duiker afgesloten en wordt een nieuwe duiker in de zomerkade gerealiseerd. Hierdoor kan kwel en overstromingswater gedurende langere perioden vastgehouden worden. Tevens is het areaal nat gebied vergroot door maaiveldverlaging.

Factsheet {{AREA_NAME}} – omslag
Open factsheet {{AREA_NAME}} (PDF)

Instroom {{AREA_NAME}} januari 2024

Het gebied van {{AREA_NAME}} is een voormalige binnendijkse Buitenpolder die in 2025-2016 is ontpolderd in het kader van het programma Ruimte voor de Rivier.

Factsheet {{AREA_NAME}} – omslag
Open factsheet {{AREA_NAME}} (PDF)

ALGEMENE KENMERKEN

Project Noordwaard is één van de grootste ontpolderingsprojecten van Nederland. Nadat in 2008 al een kleiner gebied meer naar het westen was ontpolderd (de Kleine Noordwaard), volgde tussen 2012 en 2015 de grote ontpoldering waarbij meer dan 4000 ha teruggebracht werd onder invloed van de rivier. Naast de aanleg van enkele geulen werden door een inventief netwerk van lage kades en gemalen verschillende gradaties van ontpoldering geïntroduceerd, variërend van natte natuurpolders tot beperkt ontpolderde delen waar ook nog landbouw bedreven kan worden. Inmiddels heeft het gebied zich tot een indrukwekkend wetland ontwikkeld met een explosieve toename van bijzondere soorten waaronder Kemphaan, Steltkluut, Kleine zilverreiger, Zeearend, Waterspitsmuis, Otter en sinds kort ook Ringslang.

De laatste jaren kon het gebied lokaal verder vernat worden. Zo houdt Staatsbosbeheer tegenwoordig in de Eijerpolder hoogwaters vast tot in het najaar, hetgeen grote aantallen waterwild aantrekt (o.a. Pijlstaart, Wintertaling, Slobeend). De polder wordt vervolgens echter ook weer ‘droog’ gezet en gemaaid om bosvorming te voorkomen (in verband met hydraulische weerstand).

MAATREGELEN

Ontpoldering, aanleg nieuwe kreken, aanleg zomerkades en gemalen.

EIGENDOM / BEHEER

Staatsbosbeheer (extensieve begrazing; lokaal waterpeilbeheer), particulier landbouwbeheer

GEMEENTE Altena

OPPERVLAKTE 4450 ha

PARTNERS Rijkswaterstaat (Project Bureau Ontpoldering {{AREA_NAME}}), Combinatie {{AREA_NAME}} (Aannemerij), Staatsbosbeheer

instroombeelden
De waterstaatkundige werking van de ontpolderde Noordwaard bij zes waterstanden

De {{AREA_NAME}} bij Nijmegen is één van de oudste wettelijk beschermde natuurmonumenten in het Nederlandse rivierengebied. In de omringende zomerkade ligt een oud uitlaatwerk, dat aan vervanging/restauratie toe is. Met een nieuw inlaatwerk kunnen hoogwaters eerder ingelaten en langer vastgehouden worden in het omkade gebied.

Factsheet {{AREA_NAME}} – omslag
Open factsheet {{AREA_NAME}} (PDF)

Instroom {{AREA_NAME}} 20 december 2011

Dwars door de uiterwaard van Oosterhout loopt een lange zomerkade, die het gebied in een hoogdynamisch en een meer laagdynamisch deel scheidt. Met financiering vanuit MERLIN wordt in deze zomerkade een inlaatwerk aangelegd. Hiermee worden waterstanden in de ‘Oostelijke Dorpspolder’ weer beter regelbaar en kan in de lagere delen water worden vastgehouden na een periode van overstroming.

Factsheet {{AREA_NAME}} – omslag
Open factsheet {{AREA_NAME}} (PDF)

De morfologie van de Renkumse Benedenwaard is sterk gevormd door kleiwinning uit het verleden, waardoor een kunstmatig mozaïek van verlaagde en opgehoogde delen is ontstaan. Vanuit MERLIN is een inrichtingsidee opgesteld, waarmee richting kan worden gegeven aan eventuele vernatting van het gebied in de toekomst. Het schetsplan* beschrijft hoe enkele afgetichelde percelen verder zouden kunnen worden verlaagd, om ze zo weer onder invloed van rivier- en grondwater te brengen. Hieraan gekoppeld kan de oude Kortenburgsche Strang hersteld worden, die deels nog herkenbaar in het gebied aanwezig is (loop Renkumse Beek).

* Het schetsontwerp van de Renkumse Benedenwaard heeft geen status, maar is een uitnodiging aan partijen om de ecologische ontwikkeling van het gebied verder te dragen.

Factsheet {{AREA_NAME}} – omslag
Open factsheet {{AREA_NAME}} (PDF)

Placeholdertekst voor {{AREA_NAME}}. Vul hier de kernpunten van het gebiedsprofiel in.

In de binnenbocht van de IJssel bij Zalk ligt een door kleiwinning verlaagde kronkelwaard omringd door een zomerkade en dwarskades met belendende percelen. In 2025 is een nieuwe regelbare klepduiker aangelegd, die ervoor zorgt dat kleine voorjaarspieken beter ingelaten en vastgehouden kunnen worden.

Factsheet {{AREA_NAME}} – omslag
Open factsheet {{AREA_NAME}} (PDF)

Rond een perceel in de uiterwaard {{AREA_NAME}} is een bestaande kade hersteld, waardoor hoogwater weer beter en voor langere tijd vastgehouden kan worden. In de kade is een duiker aangelegd die afgesloten kan worden. Om het water goed het gebied in te leiden is tevens een kleine verlaging uitgegraven.

Factsheet {{AREA_NAME}} – omslag
Open factsheet {{AREA_NAME}} (PDF)

Placeholdertekst voor {{AREA_NAME}}. Voeg hier een samenvatting toe van de relevante kenmerken, doelen en maatregelen.

Placeholdertekst voor {{AREA_NAME}}. Voeg hier een samenvatting toe van de relevante kenmerken, doelen en maatregelen.

ALGEMENE KENMERKEN

In de uiterwaard van {{AREA_NAME}} (vernoemd naar de lokale boerderij) vindt vanaf 2026 een dijkteruglegging plaats waarbij zo’n 13 ha binnendijks gebied weer onder invloed van rivieroverstromingen kan komen. De oude dijk verdwijnt niet helemaal, maar wordt omgebouwd tot een lagere zomerkade. Hierachter kan nog geruime tijd na een overstroming water blijven staan waardoor een nat gebied met plas-drassituaties ontstaat. Daarnaast wordt in het actuele buitendijkse deel van het gebied een nevengeul aangelegd die een meer hoogdynamisch karakter krijgt.

MAATREGELEN

Dijkverlegging en maaiveldverlaging

EIGENDOM / BEHEER

Staatsbosbeheer, extensieve jaarrondbegrazing

GEMEENTE Olst-Wijhe

OPPERVLAKTE 13 ha

PARTNERS Provincies Overijssel en Gelderland, Ministeries van Infrastructuur en Waterstaat, Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, Staatsbosbeheer en Waterschap Drents Overijsselse Delta. Tevens een PAGW- en KRW-project.

ALGEMENE KENMERKEN

Het gebied van de Rijnstrangen is ontstaan als overloopgebied na het aanleggen van het Pannerdensch Kanaal in 1707. Tot het dichten van de Overlaat van Spijk in 1959 kon het gebied tijdens hoogwater nog periodiek meestromen. Sinds die tijd is het gebied volledig afgesloten van de rivier. Sinds 1968 worden de waterstanden in de Rijnstrangen gereguleerd door het Gemaal van Kandia, dat aan de westzijde van het gebied grond en regenwater afvoert naar de Nederrijn. De topografie van een oude rivierloop tussen dijken is echter nog steeds aanwezig. Dit maakt het ook kansrijk voor het vasthouden van water.

Vernatting kan gerealiseerd worden door een aangepast peilbeheer waarbij, zeker in de winter en het voorjaar, (grond)waterstanden worden opgezet. Het gebied is bovendien al lange tijd in beeld als mogelijk overloopgebied voor de Rijn tijdens extreme afvoeren. Het periodiek doorstromen (‘flushing’) van het gebied kan niet alleen helpen bij vernatting, maar is ook gunstig om de uitgebreide rietlanden vitaal te houden.

MOGELIJKE MAATREGELEN

  • Aangepast peilbeheer, evt. gekoppeld aan grondverwerving, waarbij gemiddelde (voorjaars)standen verder verhoogd worden.
  • Opnieuw doorstroombaar maken, o.a. door aanleg van een overlaat en aanpassing van de dijktracés.

EIGENDOM / BEHEER

Staatsbosbeheer, verschillende particuliere partijen

GEMEENTE Rijnwaarden

OPPERVLAKTE Ca. 2650 ha

ALGEMENE KENMERKEN

De Kleine Willemswaard is een uiterwaard tegen de flanken van Tiel. Als onderdeel van het project FluviaTiel is het gebied in 2016-2017 heringericht, mede als onderdeel van een grote dijkverbetering en de overgang van landbouwgebied naar natuurgebied. In de Kleine Willemswaard ligt een omkaad gebied van ca. 12 ha. groot. De zomerkade rond dit terrein is aan de benedenstroomse zijde verlaagd zodat het gebied eerder gaat instromen. Daarnaast werd een klepduiker aangebracht die het water langer binnen de zomerkade kan vasthouden. Dit vertaald zich onder meer in het langer nat en zichtbaar blijven van het restant van de “Echteldse Kil”, een oude strang tegen de winterdijk aan.

MAATREGELEN

Aanpassing klepduiker, verlaging overstroomkade benedenstroomse zijde

EIGENDOM / BEHEER

Rijkswaterstaat, Free Nature i.s.m. de ‘Willems-Waardgroep’

GEMEENTE Tiel

OPPERVLAKTE 12 ha

PARTNERS Rijkswaterstaat, Gemeente Tiel, Waterschap, Rivierenland, Ark Nature.

ALGEMENE KENMERKEN

De Elster Buitenwaarden is een groot uiterwaardgebied tegen de Utrechts Heuvelrug aan. Tussen 2015 en 2024 is het gebied steeds meer in beheer gekomen bij Utrechts Landschap en een natuurgebied van formaat geworden. Er zijn hoogwatergeulen aangelegd en lokaal werd de voedselrijke bovenlaag verwijderd. Ook werd een ecoduct aangelegd als verbinding met de hogere zandgronden (landgoed Plantage Willem III).

Het gebied is nog steeds omgeven met een zomerkade, waardoor invloeden van rivieroverstromingen beperkt wordt. In plaats daarvan zet Utrechts Landschap in op het benutten van kwel, zowel lange kwel vanaf de hogere gronden als grondwater in de vorm van rivierkwel. Hierdoor houden de wateren een goede en (relatief) voedselarme waterkwaliteit. Stijgende waterstanden op de rivier vertalen zich via het grondwater ook in natte terreindelen in de Elster Buitenwaarden.

Het is overigens denkbaar dat periodiek voorjaarshoogwaters langer vastgehouden worden, bv. door inzet van een klepduiker in de zomerkade. De ervaring in vergelijkbare gebieden leert dat na het wegzijgen van dit rivierwater het grondwater vaak weer snel dominant wordt, maar het gebied wel tijdelijk als grote, natte overstromingsvlakte kan fungeren. Dergelijke ingrepen worden echter thans niet overwogen.

EIGENDOM / BEHEER

Utrechts Landschap

GEMEENTE Rhenen

OPPERVLAKTE 145 ha

Placeholdertekst voor {{AREA_NAME}}. Voeg hier een samenvatting toe van de relevante kenmerken, doelen en maatregelen.

Foto van projectgebied
Dit gebied heeft (nog) geen foto’s